Türkiye’de tarımın en önemli kollarından birini bağcılık oluşturmaktadır. Bu nedenle ülkemizde hububat tarımından sonra bağcılık tarımın büyük bir kısmını kapsamaktadır. Yapılan arkeolojik kazılarda Anadolu’da bağcılık kültürünün M.Ö. 3500 yılına kadar gittiğini biliyoruz. Anadolu’da bağcılığın binlerce yıllık tarihi bulunmaktadır ve üzerinde yaşayan medeniyetler üzümün farklı şekilde değerlendirilmesini sağlamıştır. Anadolu’da yaşayan medeniyetlere göre üzümden elde edilen ürünün çeşidi değişse de bağcılık yapılmaya devam etmiştir. Yunan ve Romalılar döneminde elde edilen üzümlerden çoğunlukla şarap üretilirken Anadolu’nun Müslüman bir kimlik kazanmasıyla bağcılıktan elde edilen üzümlerden üzüm suyu, pekmez, pestil, bulamaç gibi ürünler üretildiğine dair bulgulara rastlıyoruz.
Dünya’da yaklaşık 7 milyon hektar bağ alanından, yaklaşık 68 milyon ton üzüm elde edilmektedir. Dünya bağ alanları içerisinde Türkiye 462.296 ha ile 5. Sırada yer almaktadır . Anadolu’ya ait olan asma kültürünün tarihçesi M.Ö. 5000 yılına dayanmaktadır. Ülkemiz bağcılık faaliyeti için çok elverişli ekolojik şartlara sahiptir. Bu yüzden oldukça fazla kurutmalık, sofralık ve şaraplık üzümler yetiştirilmektedir. Elde edilen üzümlerden yaklaşık %63’ü çekirdekli, %37’si ise çekirdeksiz üzüm türlerindendir. Dünya’da yaklaşık 10.000’nin üzerinde üzüm çeşidi bulunurken, asmanın anavatanı olan Türkiye’de 1.200’ün üzerinde üzüm çeşidi bulunmaktadır. Üretilen üzümlerin yaklaşık %30’u sofralık, %37’si kurutmalık, %30’u pekmez, pestil, sucuk, şıra ve %3’ü ise şarap üretiminde kullanılmaktadır.
Üzüm, bazı bölgelerde hazırlanan köftür (üzüm pestili), bulamaç, hardaliye vb. birçok yöresel ürünlerin hammaddesi halinde kullanılmaktadır. Yemeklerde kullanmak için toplanarak salamura yapılan asma yaprakları, üzümden sonra asmanın ikinci bir ürünü olarak her bölgede yaygın olarak kullanılmaktadır.
Orta Anadolu Bölgesinde yer alan Kapadokya bölgesinin bağcılık tarihi çok eskiye dayanmaktadır. Kapadokya bölgesinin yer altı şehirlerine bakıldığında üzüm çiğneme ve şarap üretme alanlarının var olduğu bölgede üzüm yetiştiriciliğinin ve şarabın MÖ. 3000’li yıllara (Hitit dönemi) kadar uzandığını düşünüyoruz.
Kapadokya bölgesi, geçmiş yıllardan bu yana üzüm bağları ile Türkiye’de bağcılık ve üzüm yetiştiriciliğinde önemli bir konumda yer almaktadır. Bölgede yetiştirilen üzümlerin kaliteli olmasının nedenlerinin; Kapadokya bölgesinin etrafında yer alan Erciyes, Hasan ve Melendiz dağlarının püskürttükleri lav kalıntıların, tüflü toprakların ve sert olmayan kayalıkların yer alması olduğunu biliyoruz.
Nevşehir bölgesinde üretilen üzümler arasında en fazla bilinen çeşitler Emir, Parmak üzümü ve Dimrit olup, 2012 yılında Nevşehir’de yapılan anketler sonucunda Kayseri karası, İsmailoğlu, Devedişi, Buludu, Göğcek, Büzgülü, Ağın, Beyler, Topak çavuş, Çubuk siyahı, Çubuk beyazı, Hacıoğlu siyahı, Horoz karası, Kalecik beyazı, Karanlıkdere, Küp üzümü, Süt üzüm, Osmanbey, Beyaz sahabi, Siyah sahabi, Siyri pek, Merzi kara, Gevşen ve Ortahisar kasabasında isimsiz 2 çeşit daha üzüm saptanmıştır. Bu üzüm çeşitlerden birçoğu geçmiş zamanlarda yörede yaygın olarak üretilirken, artık bazı çeşitleri yok olmaya başlamıştır.
Günümüzde Kapadokya Ürgüp Bağ Bozumu Festivali eylül ayının ikinci haftasında gerçekleşiyor. Belediye tarafından planlanan festivale birçok kuruluş, kaymakamlık ve çiftçiler de destek veriyor.
Turistlerin Kapadokya bölgesinde üretilen yöresel bağcılık ürünlerinin üretim aşamasına katılmaları ve daha sonra bu ürünleri tüketmek amacıyla bölgeye yaptıkları seyahatler sonucunda yerel ekonomik kazanç sağlamasının yanı sıra yerel tüketimin de hareketlendiğini gözemliyoruz.
Yöreye özgü ürünler bölge için sembolik bir unsur oluşturup, turistlerin dikkatini çekerek rekabet avantajı sağlaması açısından önem arz ediyor. Yöresel ürünler bölgelerin turistik ürünü olarak sunulmakta ve bu ürünler sayesinde turistler harcama yapmaktadır.
Bu da bölgenin ekonomisine katkıda bulunarak gastronomi turizminin gelişimine etki etmektedir . Üzüm ve bağcılıkla ilgili tarihsel ve ekonomik bilgiler gerçekten çok değerli. Bağcılık sektörü gerçekten Türkiye için çok önemli. Üzümlerden elde edilen çeşitli ürünler sayesinde çok çeşitli gıda ve içecekler üretilebiliyor. Ayrıca bu sektörün ekonomiye katkısının da oldukça büyük olduğunu anlayabiliyoruz. Sonuç olarak, turistlerin yöresel bağcılık ürünlerine katılımı ve bu ürünleri tüketmeleri, sadece ekonomik açıdan değil aynı zamanda kültürel ve gastronomik anlamda da bölgeye değer katar. Bu etkileşim, yerel ekonomiyi desteklerken aynı zamanda bölgenin tanıtımına ve turizm potansiyeline olumlu etkiler sağlar. Yerel ürünlerin turizmdeki rolünü, bölgenin kimliğini güçlendirdiğine ve turistlere unutulmaz bir deneyim sunduğuna şahit oluyoruz. Bu nedenle, turistlerin yöresel bağcılık ürünleriyle etkileşimde bulunmaları, yerel ekonomiye ve kültürel mirasa katkıda bulunmanın yanı sıra turizmin sürdürülebilirliğine de olumlu yönde katkıda bulunmaktadır.