Nüfusun hızla arttığı 1950-1970 yılları arasında tarımsal üretimi artırmak amacıyla aşağıdaki unsurlar yoğun şekilde kullanılmaya başlanmıştır:
- Pestisit
- Gübre
- Hormon
- Sulama
1980’li Yılların Etkisi – Çevre
Fosil yakıtların kullanımındaki artış, 1980’li yıllarda çevreye olumsuz etkiler göstermiştir. Biyolojik çeşitliliğin yok olması, toprakların çoraklaşıp üretimin marjinal toprağa kayması, yüzey ve yer altı su kaynaklarının kıtlaşıp kirlenmesi, iklimsel değişiklik ve küresel ısınma bunlara örnek olabilir. Yine bazı araştırmalar sonucu 1950’den bu yana 3500’den fazla insan yapımı kimyasal gıdaya zincirine karıştı. Her yıl 1,5 kg pestisit ve herbisit gıda üzerine püskürtülmektedir. Bu durum her geçen gün, şu an daha da önemli bir hâl almakta.
Gıdalara karıştırılan antibiyotikler, ilaçlar, gıdaların her aşamasında yaşanılan kimyasal sorunu her geçen gün artmaktadır.
Gıdalarda Bulunan Kimyasal Tehlikeler
Bu ölümlerin bir çoğu gıda ve gıda kaynaklı ölümlerle doğrudan ilişki barındırmaktadır. Peki kimyasal tehlikeler nedir?
- Antibiyotikler
- Tarım ilaçları
- Kurşun (yol kenarlarındaki tarlalara araba egzozlarından çıkan gazlarla da sinebilir)
- Arsenik
- Civa
- Kadmiyum
- Katkı maddeleri
- Plastik maddeler
- Hormonlar
- Dioksinler
- Pah bileşikleri
- Akrilamid
Gıda Satın Alımı – Bilinçli Tüketici Olma Yolunda
Peki gıda alırken tüketirken neye dikkat etmemiz gerek? Gıda alırken hepimizin de en başından bildiği son kullanma, tavsiye edilen tüketim tarihine bakmamız gerekiyor. Peki bir gıdan etiketlerinin üzerinde yer alması gereken zorunlu bilgiler nelerdir biliyor muyuz?
26/01/2017 Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketici Bilgileri Yönetmeliği tarafından düzenlenmiştir.
Gıdanın adı- Bileşen listesi
- Alerjiye veya in toleransa neden olan maddeler
- Gıdanın net miktarı
- Son kullanma tarihi
- Saklama koşulları
- Gıda işletmesinin adı veya ticari unvanı
- İşletme kayıt numarası7
- Menşei ülke
- Hacmen %1,2 üstü alkol barındıran içeceklerin gerçek alkol derecesi
- Parti numarası
- Beslenme bildirimi (gıdanın 100 gramında bulunan protein vs)
Gıdada Tüketici Bilinci Üzerine Soru – Cevap
Temel Anlamda Piyasaya Arz Edilen Gıdalarda Trans Yağ Miktarı Nedir?
Ülkemizde 01/01/2021 tarihi itibariyle hayvansal kaynaklı yağda doğal olarak bulunan trans yağlar hariç olmak üzere tüketiciye arz edilen gıdaların trans yağ içeriği maksimum %2’yi geçemez.
Yumurta Üzerinde Yer Alan Bilgiler Nelerdir?
A sınıf yumurta kabuğuna işletme ve kümes numarası yanında yetiştirme metodu kodunun da damgalanması ve etiket bilgilerinde yetiştirme metodu kodunun açıklanması zorunludur. Yetiştirme metodu kodu, işletme ve kümes numarası önüne, organik yetiştiricilik için 0, free range (açık dolaşıma erişim) yetiştiricilik için 1, kümeste kafessiz yetiştiricilik için 2 ve kafesli yetiştiricilik için 3 olacak şekilde yer almalıdır.
Takviye Edici Gıdanın Onaylı Olup Olmadığını Nasıl öğreniriz?
Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylı https://ggbs.tarim.gov.tr/ adresindeki “Onaylı Takviye Edici Gıdalar Listesi’nde yayımlanmaktadır.
Gıda Satın Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Gıda etiket bilgileri mutlaka okunmalı Ambalajı bozulmuş, bombaj yapmış, şişmiş, delinmiş, sızmış, hava almış gıdalardan uzak durulmalı. Etiket üzerindeki muhafaza şartlarına dikkat edin, her ürünün muhafaza şartına uygun satışa sunulup sunulmadığına dikkat edin. Dondurulmuş gıdaların soğuk zincirine dikkat edin.
Evde Gıda Muhafazası
- Uygun sıcaklık ortamı oluşturulmalı.
- Et ve et ürünleri buzdolabında 0-4 derecede muhafaza edilmeli.
- Pişirilen gıdayı hemen tüketin daha sonra tüketilecekse hemen soğutun, buzdolabında muhafaza edin.
- Pişmiş gıdayı tekrar ısıtmaktan kaçının.
- Dondurulmuş ürünler -18’de muhafaza edilmeli. Tüketilecekse buzdolabında çözdürün ve tekrar dondurmayın.
Gıdalarda Fiziksel Tehlike
İstemediğimiz yabancı maddelerin gıda ile teması veya içerisinde bulunması durumudur. Sinek, böcek, kıl, tüy taş toprak vb.
Mikrobiyolojik Tehlikeler
Hastalık yaratabilecek tehlikelerdir. Gözle görünemeyen mikroorganizmalar tarafından ortaya çıkar. Mantar, küf, maya gibi mikroorganizmaların ortadan kaldırılması gerekir.
Gıdalarda Küflenme ve Gıda Güvenliği
Peki küflendiğinde hangi besinlerden kesinlikle uzak durmalıyız?
- Et ve et ürünleri
- Yoğurt, ekşi krema, yumuşak peynir
- Ekmek ve unlu mamuller
- Fıstık ezmesi, fındık, baklagiller
- Reçel ve jöleler (reçeli temizlemeyi deneyebilirsiniz ama bu etrafa var olan sporları yeniden oynatmanızı sağlar)
Havuç, lahana, dolmalık biber gibi düşük neme sahip sert sebze ve meyvelerde küflenme durumunda; küflenmiş kısımlar ayrılarak ürün kullanılabilir.
Sert peynirlerde küflenme durumunda, kalıbın çevresinden en az 2,5 cm kesin. Bıçağın kalıba değmesine izin vermeyin ve peynir ambalajını yenileyin.